Jak podkreślił Marc Feldmann: 

„To odkrycie zapoczątkowało nową erę terapii celowanych o wysokiej skuteczności.”
(Nature Reviews Immunology, 2002)
Leki biologiczne, takie jak przeciwciała monoklonalne, należą do najważniejszych osiągnięć współczesnej medycyny. Ich kluczową cechą jest wysoka specyficzność działania. Każdy lek oddziałuje na jeden, ściśle określony cel molekularny, na przykład TNF-α, interleukiny, PD-1 czy CTLA-4.
Dzięki temu możliwe jest selektywne modulowanie szlaków biologicznych odpowiedzialnych za rozwój choroby, bez nieselektywnej ingerencji w funkcjonowanie całego organizmu.
W przeciwieństwie do klasycznej chemioterapii czy radioterapii, które działają nieselektywnie i często wiążą się z wysoką toksycznością, leki biologiczne regulują konkretny proces chorobowy. W wielu przypadkach przekłada się to na lepszą tolerancję leczenia oraz wyższą jakość życia pacjentów.
Dzięki swojej specyficzności leki biologiczne stały się fundamentem nowoczesnej medycyny spersonalizowanej.
Chociaż leki biologiczne działają bardzo precyzyjnie, ich skuteczność w dużej mierze zależy od rzeczywistego stężenia leku w organizmie pacjenta.
Monitorowanie terapii biologicznej (TDM – monitorowanie stężenia leków w terapii) pozwala na optymalizację leczenia poprzez pomiar stężenia leku we krwi, a w razie potrzeby także oznaczanie przeciwciał antylekowych.
Monitorowanie terapii biologicznej:
Zwiększa skuteczność leczenia
Pomiar stężenia leku umożliwia odróżnienie utraty odpowiedzi terapeutycznej wynikającej z niskiej ekspozycji na lek lub immunogenności od rzeczywistej nieskuteczności terapii.
Poprawia bezpieczeństwo terapii
Zbyt wysokie stężenie leku może nadmiernie hamować określone szlaki immunologiczne, zwiększając ryzyko zakażeń i innych działań niepożądanych.
Umożliwia wczesne wykrycie immunogenności
Monitorowanie pozwala wykryć przeciwciała antylekowe i odpowiednio wcześnie dostosować strategię leczenia.
Dzięki monitorowaniu terapii biologicznej możliwe jest indywidualne dostosowanie leczenia, zwiększenie skuteczności terapii, ograniczenie działań niepożądanych oraz optymalizacja kosztów leczenia.
Jak definiują to Krieckaert i współpracownicy:
„Monitorowanie stężenia leków w terapii (TDM) polega na wykorzystaniu stężenia leków biologicznych we krwi, a opcjonalnie także oznaczaniu przeciwciał antylekowych, w celu optymalizacji leczenia u konkretnego pacjenta. Podejście to opiera się na założeniu, że istnieje określona zależność pomiędzy dawką leku a jego stężeniem we krwi, a także pomiędzy stężeniem leku a efektem terapeutycznym.”
(Krieckaert C. i wsp., RMD Open, 2022)
mAbXmise
Rozwiązaniem wspierającym monitorowanie terapii biologicznej jest mAbXmise – system posiadający certyfikat CE-IVD, umożliwiający ilościowe oznaczanie stężenia leków biologicznych w próbkach pacjentów z wykorzystaniem technologii LC-MS.
Metoda ta pozwala na dokładne określenie terapeutycznego stężenia przeciwciał monoklonalnych i obejmuje kluczowe leki biologiczne stosowane w wielu dziedzinach medycyny, takich jak:
reumatologia
gastroenterologia
onkologia
nefrologia
transplantologia
Dzięki protokołowi Express (poniżej 4 godzin) laboratoria mogą uzyskać szybkie i wiarygodne wyniki, wspierające:
indywidualizację terapii
optymalizację dawkowania
minimalizację działań niepożądanych
System mAbXmise umożliwia wdrożenie zasad medycyny precyzyjnej, łącząc wiedzę kliniczną z nowoczesną technologią analityczną. Ilościowe oznaczenie stężenia leku stanowi podstawę do podejmowania decyzji terapeutycznych dotyczących dawkowania oraz dalszego prowadzenia leczenia.
Leki biologiczne możliwe do oznaczenia przy użyciu zestawów mAbXmise
Choroby zapalne i reumatologia
Infliximab
Adalimumab
Golimumab
Etanercept
Ustekinumab
Risankizumab
Guselkumab
Mirikizumab
Vedolizumab
Tocilizumab
Secukinumab
Onkologia
Bevacizumab
Cetuximab
Trastuzumab
Rituximab
Obinutuzumab
Ipilimumab
Nivolumab
Pembrolizumab
Avelumab
Durvalumab
Trastuzumab deruxtecan
Sacituzumab govitecan
Enfortumab vedotin
Nefrologia i hematologia
Eculizumab
Ravulizumab
Crovalimab
Daratumumab
Hemofilia
Emicizumab
Transplantologia